25 januari 2018

In de media: het gaat te goed met Nederland en dat vertaalt zich op de weg

Ruim drie jaar werkt Van de Beek nu als analist bij de VID en in die periode heeft hij de drukte op de snelwegen stevig zien toenemen. Via de site, de app en bij een aantal regionale radiostations houden hij en collega Carlijn Hubregtse automobilisten deze laatste woensdag voor Kerst – de laatste echte avondspits van 2017 – op de hoogte. Van de Beek: ‘De files beginnen eerder en de staart wordt langer. De pieken worden ook extremer zoals je dit najaar zag. Het gaat te goed in Nederland en dat vertaalt zich op de weg.’

Onderzoek van het Kennisinstituut voor het Mobiliteitsbeleid (KiM) onderschrijft die analyse. Het verkeer op het hoofdwegennet nam in 2016 met 3% toe. Dat klinkt niet als bijzonder veel, maar het leidde wel tot 10% meer reistijdverlies, na de recordtoename van 22% in 2015. Vooral in de avondspits en de Noordvleugel van de Randstad nam het reistijdverlies toe. Afgelopen jaar bleef de filedruk gelijk, maar dat was onder andere te danken aan bijvoorbeeld de verbreding van de A1. Ook gaan mensen steeds vroeger op pad; de spits duurt langer.

Louter kiezen voor meer asfalt lijkt geen optie meer, al zal dat bij de ergste knelpunten nog steeds helpen. Zo wijst de forse verbreding van de A2 bij Amsterdam uit dat dit op de snelweg verlichting brengt, maar blijkt ook dat het onderliggende wegennet in de spits die capaciteitsuitbreiding niet aankan. Van de Beek wijst op de dagelijkse opstoppingen bij afritten naar Vinkeveen en Breukelen op de A2. ‘Die afrit bij Breukelen is lang, maar zelfs nog voor de lange afrit moeten er al auto’s op de vluchtstrook gaan staan.’ Verder is het voor steden ook het steeds lastiger om het extra verkeer te verwerken.

Volgens ceo Cees de Wijs van Dynniq moet er ook naar andere oplossingen gekeken worden om de filedruk te verminderen. ‘Het verbeteren van de aansluiting en de doorstroming op het onderliggende wegennet zal bijvoorbeeld enig soelaas bieden om de filedruk te verminderen’, aldus De Wijs. ‘Het is onherroepelijk zo dat als de economie groeit ook de mobiliteit toeneemt, maar in en om de steden kun je met dynamische verkeerssystemen de capaciteit met zo’n 20% tot 25% vergroten.’

Inmiddels levert Dynniq in 120 gemeenten een platform waarmee verkeersstromen op ring- en toegangswegen en doorgaande routes beter door de stad geleid worden. Met sensoren wordt bepaald wat en hoeveel verkeer er rijdt en blijven verkeerslichten langer groen of rood. ‘Ook kunnen de verkeerslichten bij zware vrachtwagens de verkeerslichten zo ingesteld worden dat de truck met zo min mogelijk remmen en optrekken door de stad rijdt’, aldus De Wijs.

Hoe ingrijpend een kleine verstoring op het onderliggende wegennet kan zijn, blijkt in de meldkamer van de VID. Het is ten zuiden van Rotterdam al om 15:30 mis. Er is een storing bij de Spijkenisserbrug en dat slaat vanuit het onderliggende wegennet terug op de A15. In korte tijd stuikt het verkeer op richting knooppunt Beneluxplein en vanaf daar naar de Beneluxtunnel onder de Nieuwe Maas. Van de Beek: ‘Verder op de A4 loopt het nu ook vast. Straks gaat de tunneldosering in de Ketheltunnel aan.’ Even later is het zo ver en mogen er maar beperkt auto’s doorrijden. Vervolgens dijt de file in de loop van de avond uit naar Delft en Rijswijk.

De Wijs voorziet de komende jaren problemen op de belangrijke vervoerscorridor naar Duitsland. Bij een lage economische groei zal in 2030 qua volume 17% meer vracht de grens met Duitsland over gaan bij Venlo. Bij een hogere economische groei loopt de toename op naar 43%. De Wijs: ‘Daar moet je echt iets doen anders is de Rotterdamse haven niet meer bereikbaar.’

‘Smart mobility’ kan hier volgens de Dynniq-ceo uitkomst bieden. Zo kondigden de overheid en twintig bedrijven aan over drie jaar dagelijks rond de honderd zelfrijdende truckkonvooien op de A15 te willen laten rijden. De Wijs: ‘Ook kan je er aan denken om op afstand individuele snelheidsadviezen aan vrachtwagens te geven, zodat ze meer gespreid de drukte rond de stad in rijden.’ Ten slotte verwacht De Wijs op termijn dat autonoom rijdende voertuigen kunnen bijdragen. ‘Auto’s kunnen dan korter op elkaar rijden waardoor de capaciteit van de weg beter benut wordt. De combinatie van adaptieve slimme systemen, autonoom rijden en uiteindelijk ook het beprijzen van weggebruik zou veel verbetering kunnen brengen.’

Wat de laatste jaren verder opvalt zijn de ongelukken. Het lijken er meer te zijn dan bij de files in 2008. Liep het toen helemaal vast door drukte, nu is er toch vaak sprake van een incident. Heeft het appen tijdens het rijden daarmee te maken? ‘Ik denk het wel’, zegt Van de Beek van de VID. ‘In die twee, drie seconden ben je flink wat meters verder. Daarin kan veel misgaan.’Ook deze woensdag zijn het ondanks de relatief lichte spits – het merendeel van de files lost vanaf 18:00 al op – de ongelukken die de opstoppingen op de snelweg veroorzaken. Van de Beek: ‘Het is menselijk om te reageren op de impuls van een bericht dat binnenkomt, maar vanuit het oogpunt van verkeersveiligheid zeer onwenselijk.’